Praca na własny rachunek

Jeżeli chcesz pracować w Niemczech na własny rachunek, powinieneś/powinnaś sprawdzić, czy musisz zarejestrować działalność gospodarczą. Szczegółowe informacje na temat procedur znajdziesz na stronach niemieckiego Ministerstwa Gospodarki, przeznaczonych dla osób chcących założyć firmę: www.bmwi-wegweiser.de/start

Kolejny portal dla takich osób (z informacjami po polsku) znajduje się tutaj:  www.wir-gruenden-in-deutschland.de/pl/podstawowe-informacje

Zapamiętaj najważniejsze kroki

Zgłoszenie działalności gospodarczej (Gewerbe)

Działalność musisz zgłosić w urzędzie ds. działalności gospodarczej (Gewerbeamt), właściwym dla Twojego miejsca zamieszkania. Należy przy tym okazać aktualne poświadczenie zameldowania oraz wypełnić i podpisać formularz z pytaniami o zgłaszaną działalność.

Także w tym przypadku obowiązuje zasada: nie podpisuj niczego, czego nie rozumiesz! Czasem pracodawcy albo pośrednicy mówią, że chodzi o dokumenty związane z pracą, a w rzeczywistości dają Ci do podpisania oświadczenie o rejestracji działalności gospodarczej. Opłata za wpis do ewidencji działalności gospodarczej jest różna w zależności od miasta i waha się w przedziale od 15 do 65 euro.

 

Numer identyfikacji podatkowej (NIP)

Żeby prowadzić działalność, potrzebujesz numeru identyfikacji podatkowej. Otrzymasz go w urzędzie skarbowym. Urząd ds. działalności gospodarczej przekazuje dane Twojej działalności automatycznie podczas rejestracji urzędowi skarbowemu.

Urząd skarbowy wysyła Ci formularze wniosku o nadanie NIP-u na adres, który podałeś/podałaś w urzędzie ds. działalności gospodarczej. Zadbaj o to, żeby korespondencja mogła do Ciebie dotrzeć. Jeżeli na skrzynce pocztowej nie będzie Twojego nazwiska, korespondencja wróci do urzędu skarbowego, a Ty nie otrzymasz swojego NIP-u.

W niektórych miastach urząd skarbowy rozsyła także dodatkowe ankiety z pytaniami dotyczącymi zgłoszonej działalności. Zwykle na NIP czeka się 4-6 tygodni, więc lepiej od razu zgłosić się osobiście do urzędu skarbowego i pobrać formularze do wypełnienia.

Uwaga na oszustów: Coraz częściej pojawiają się oferty „załatwienia“ NIP-u za 100-200 euro. Taki proceder jest absurdalny i niczym nieuzasadniony. Wniosek o NIP można złożyć osobiście, a jego nadanie jest bezpłatne.

 

Faktury: Masz obowiązek wystawiania faktur za wszystkie wykonywane zlecenia. Faktura musi zawierać następujące dane:

  • adresy (Twojej firmy i zleceniodawcy)
  • numer identyfikacji podatkowej
  • numer faktury
  • rodzaj czynności/zlecenia
  • rozliczenie kwoty faktury
  • VAT w wysokości 19 % lub klauzulę, że jako drobny przedsiębiorca jesteś zwolniony z VAT-u. Ma to miejsce, gdy w ciągu roku osiągasz obrót nie wyższy niż 17500 euro.

Na fakturach do 150 euro nie ma obowiązku podawania NIP-u.

 

Deklaracja podatkowa

Jako osoba prowadząca działalność gospodarczą masz obowiązek ewidencjonowania wszystkich przychodów i rozchodów. Co rok musisz składać w urzędzie skarbowym deklarację podatkową – i to niezależnie od tego, czy osiągnąłeś/osiągnełaś zyski. Jeżeli nie złożysz takiej deklaracji, urząd skarbowy oszacuje Twoje obroty i zyski, a następnie na tej podstawie naliczy podatek, co może Cię bardzo drogo kosztować.

 

Ubezpieczenie zdrowotne

W Niemczech ubezpieczenie zdrowotne jest zasadniczo obowiązkowe. Jeżeli przeniosłeś/przeniosłaś ośrodek swoich interesów życiowych do Niemiec, posiadanie Europejskiej Karty Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ, przeznaczonej na krótkie pobyty służbowe) już nie wystarczy, żeby spełnić ten obowiązek. Musisz ubezpieczyć się standardowo w Niemczech.

Masz wybór: możesz zgłosić się do ubezpieczyciela prywatnego albo złożyć wniosek o ustawowe ubezpieczenie zdrowotne, co najczęściej będzie dla Ciebie tańszym rozwiązaniem.

Jeżeli chcesz zostać objęty/objęta niemieckim ubezpieczeniem ustawowym, musisz mieć ubezpieczenie zdrowotne w Polsce i pobrać w swoim oddziale NFZ poświadczenie polskich okresów ubezpieczenia na formularzu SED 040 lub SED 041 (wcześniej E104). Z tym formularzem udajesz się do wybranego ubezpieczyciela i składasz wniosek o objęcie ustawowym ubezpieczeniem zdrowotnym.

Ważne: Takie rozwiązanie jest możliwe tylko wtedy, gdy posiadasz powszechne/obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne w Polsce

Uwaga: Zaświadczenie z NFZ musisz przedłożyć w Niemczech w terminie do trzech miesięcy od zameldowania. Po upływie tego terminu kasa ubezpieczenia zdrowotnego może odrzucić Twój wniosek o członkostwo. 

 

Składka kosztuje miesięcznie ok. 155 euro, jeżeli nie osiągasz dochodów lub Twoje dochody są niewielkie. Normalna stawka dla pracujących na własny rachunek wynosi zwykle 300 euro. Jeżeli pobierasz świadczenia z opieki społecznej lub zasiłek dla bezrobotnych (ALG II, Hartz IV), to koszty Twojego ubezpieczenia zdrowotnego pokrywa ośrodek pomocy społecznej (Sozialamt) lub centrum pracy (Jobcenter).

Sprawa się komplikuje, jeżeli nie masz polskiego obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego. Wtedy możesz ubezpieczyć się w Niemczech tylko prywatnie. W praktyce często są z tym problemy, ponieważ nie wszyscy prywatni ubezpieczyciele akceptują pracowników/pracownice mobilnych/mobilne. Zasadniczo prywatne kasy muszą Cię ubezpieczyć. Jeżeli odmawiają, skontaktuj się z poradnią i omów swoją sytuację.

 

Pozorne samozatrudnienie

Chociaż masz wpis do ewidencji działalności gospodarczej, nie znaczy to jeszcze automatycznie, że pracujesz w Niemczech na własny rachunek. Decyduje o tym to, jak Twoja praca wygląda w praktyce. Z rzeczywistą pracą na własny rachunek mamy do czynienia wtedy, gdy np.: 

  • możesz sam/sama decydować, kiedy i gdzie pracujesz, a nikt (żaden brygadzista/majster) nie kontroluje Cię bezpośrednio w miejscu pracy,
  • korzystasz z własnych materiałów,
  • masz więcej niż jednego zleceniodawcę,
  • jednostką rozliczeniową nie są godziny, tylko np. dzieło, dostawa lub wytwór Twojej pracy.

Jeżeli właściwe urzędy stwierdzą, że pracujesz w ramach pozornego samozatrudnienia, zostaniesz zakwalifikowany/ zakwalifikowana z mocą wsteczną jako pracownik/ pracownica. Wtedy pracodawca będzie musiał zapłacić za Ciebie wszystkie zaległe podatki od wynagrodzeń i składki na ubezpieczenie społeczne. Ty też będziesz musiał/musiała ewentualnie zapłacić zaległe składki, ale najwyżej za ostatnie trzy miesiące.

Może się zdarzyć, że zostaniesz też ukarany/ukarana grzywną za popełnienie wykroczenia. Natomiast pracodawcy grozi bardzo wysoka grzywna – do 500 tysięcy euro. Jeżeli podejrzewasz, że pracujesz w ramach pozornego samozatrudnienia albo masz wątpliwości co do swojego statusu, skontaktuj się z poradnią! Wiele urzędów skarbowych i urzędów ds. działalności gospodarczej także udostępnia odpowiednie informacje na ten temat.

 

grudzień 2015